استدلال ، باز حكمت و عرفان را دو علم نمىكند . واضح است كه اين رأى خلاف نظر مشهور است . به هر حال اين رساله ضعيف‌ترين رساله اين مجموعه از حيث انتساب به آقا على و به لحاظ سطح مطالب و احتمالا تقرير يكى از شاگردان وى است كه نام وى بر ما مجهول است . 14 - مناظره با حاج محمد كريم خان كرمانى حاج محمد كريمخان قاجار كرمانى ( م 1288 ق ) از بزرگان شيخيه پس از سيد كاظم رشتى در جميع فنون عقليه و نقليه دعوى استادى داشت . در جمادى الاولى 1275 ه . ق در حضور جمعى از بزرگان از علما و شاهزادگان در تهران مناظره‌اى علمى بين وى و آقا على انجام شد . خلاصهء بخشى از اين مناظره توسط يكى از حاضرين به زبان فارسى ثبت شده كه شامل پنج قسمت است : 1 - آيا اراده عين ذات است يا خارج از ذات ؟ 2 - آيا صورت مقدم است بر ماده يا ماده بر صورت ؟ 3 - در لازم و ملزوم يك جعل بيشتر نيست . 4 - نحوهء صدق قضيهء لابتّيه از قبيل شريك البارى ممتنع . 5 - معناى قاعدهء بسيط الحقيقه كل الاشياء . اين مناظره بخشى از رساله مناظرات اركان دولت با جناب حاج محمد كريمخان كرمانى است . از اين رساله دو نسخه در دست است : 1 - نسخهء چاپ سنگى ، شماره 7563 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، تاريخ تحرير 28 شعبان 1276 . ما از اين نسخه با رمز ( س ) ياد كرده‌ايم . 2 - نسخهء خطى شماره 3325 ( ميكرو فيلم شمارهء 6099 ) كتابخانه مركزى دانشگاه تهران تحت عنوان مناظرات علما با محمد كريمخان قاجار ، تاريخ كتابت 1281 ، ما با رمز ( خ ) از اين نسخه ياد كرده‌ايم . « 1 » لازم به ذكر است كه تنكابنى در قصص العلماء بخش اول مناظره حاج محمد

--> ( 1 ) . با سپاس از آقايان سهلعلى مددى و سيد ابراهيم اشك شيرين كه در شناسايى نسخ و تصحيح متن مناظره ياريم كردند .